Udało mi się zobaczyć ostatnio kolejny ciekawy obiekt, więc kontynuuję serię...
Kościół św. Michała Archanioła w Toruniu, arch. Władysław Pieńkowski
Kościół został zbudowany 1982-1987 w zachodniej części miasta, między Parkiem Miejskim a Martwą Wisłą. Kontekst jest bardzo ciekawy - znajduje się tu spore zgrupowanie zabudowy fachwerkowej (której nie należy mylić z szachulcem - drewniana konstrukcja w tym przypadku wypełniana jest cegłą).
Wrzucam te zdjęcia, ponieważ na pierwszy rzut oka decyzja dotycząca materiału, z którego został zbudowany kościół - piaskowej cegły, mogłaby się wydawać dziwna. Zwłaszcza, że Toruń to miasto, które słynne jest przede wszystkim z czerwonej cegły (ten motyw został wykorzystany nawet na elewacji Jordanków). Możemy się domyślać, że Pieńkowski chciał nawiązać materiałem do najbliższej okolicy, która nie jest tak dobrze znana jak Stare Miasto, ale również całkiem interesująca.
Przechodząc do samego kościoła: budynek został zbudowany na brzegu skarpy wiślanej (podobnie jak warszawski kościół św. Michała, tego samego architekta), na niewielkim wzgórzu. Mimo to jest dosyć słabo widoczny, gdyż ze wszystkich stron otaczają go drzewa. Na zdjęciach kolejno: widok od strony Parku, widok od strony Wisły
W tym przypadku nie dotarłem do rzutu, ale jest bardzo prosty: prostokątna świątynia z wąską nawą boczną i dzwonnicą na przedłużeniu tej nawy. Bryła raczej nie nasuwa skojarzeń z toruńskim gotykiem. Być może architekt zainspirował się kościołem Matki Boskiej Zwycięskiej, w którym również mamy do czynienia z asymetrycznie umieszczoną wieżą na frontowej elewacji. Mogło to być również rozwinięcie podobnego tematu w zaprojektowanym kilka lat wcześniej włocławskim kościele św. Józefa.
We wnętrzu wykorzystano ten sam materiał, co na elewacji. W ciągu dnia jest bardzo przyjemne, miękkie światło. Szkoda, że podczas mszy w ciągu dnia włączane jest oświetlenie, bo zupełnie niepotrzebnie. Przy okazji warto zwrócić uwagę na żyrandole, które po raz pierwszy w szerzej opisywanych przeze mnie realizacjach, są najpewniej zgodne z wizją architekta. We wnętrzu pojawiają się oczywiście znaki rozpoznawcze Pieńkowskiego: żelbetowe ramy, prefabrykowane stropy i okna. Niestety, żelbet został pokryty szarą farbą i nie widać odciśniętego szalunku, ale przynajmniej kolorystyka jest zachowana. Ciekawym rozwiązaniem jest umieszczenie tabernakulum z boku nawy głównej, poniżej wierzchołka dachu. To miejsce jest zaakcentowane wnęką, w której pojawia się inny wątek ceglany oraz okno z boku, a oprócz tego żelbetowy łuczek. Niestety, w niedziele tabernakulum jest zasłonięte przez ekran do rzutowania tekstów, co moim zdaniem jest nieporozumieniem.
Ściana za ołtarzem została w piękny sposób opracowana przy użyciu wielu wątków ceglanych. Grupa ukrzyżowania jest na niej najważniejsza. Nie popełniono błędu z Sulejówka (o którym może kiedyś jeszcze napiszę). Ambonka, ołtarz oraz lichtarz zostały wykonane z czarnego kamienia i razem z balaskami oraz żyrandolami utrzymane w jednakowej stylistyce. Nie wiem, kto był projektantem wyposażenia (pewnie Pieńkowski lub ktoś z zespołu), ale wygląda to nieźle.
Na koniec zostawiłem parę detali, które znajdziemy na zewnątrz. Spodobał mi się daszek nad wejściem - na pewno jeszcze lepiej wyglądałby gdyby pozostawiono go bez nakładania farby, ale i tak ładnie się prezentuje. Natomiast dla miłośników architektury, jakby ukryta przed okiem "zwykłego człowieka" stworzona jest ściana boczna! Tutaj najwyraźniej stwierdzono, że nikt na to nie będzie patrzył, dlatego oszczędzono na malowaniu betonu i mamy pięknie odciśnięte szalunki. Oprócz tego pojawia się trochę dziwny detal - nad słupami zostały zaprojektowane "kapitele", które w formie przypominają trochę zworniki. Przejściem za tymi słupami można dostać się do kościoła dolnego, do którego nie wchodziłem.
Przy okazji pobytu w Toruniu polecam spacer na Bydgoskie Przedmieście i Rybaki. Nawet jeśli kogoś nie interesują modernistyczne kościoły (chociaż ten uważam akurat za zdecydowanie warty obejrzenia), to można popodziwiać fachwerkowe wille.
Nie wiem, czy nie za dużo już Pieńkowskiego w tym wątku. Może następny wpis zrobię na temat kogoś innego.
Zaloguj się
Zarejestruj się
FAQ
Szukaj
Użytkownicy
Aktualnie trwa remont elewacji, dlatego nie wrzucam wielu zdjęć z zewnątrz. Ciekawym elementem nawiązującym do romańszczyzny i ówczesnej koncepcji kościoła jako "twierdzy Bożej" jest niemal zamkowy wykusz. Później do kościoła dobudowano kapliczkę w formie rotundy, która ma zastosowane prefabrykowane okna - pochodzące już z okresu "dojrzałego stylu" Pieńkowskiego oraz doświetlenie górno-boczne. 
